Η σημασία των τούνελ στην ασύμμετρη πολεμική αναμέτρηση – ένα σύμβολο πατριωτικού αγώνα που αιφνιδιάζει έναν από τους ισχυρότερους στρατούς, ακόμα και εν έτει 2014.

Washington Post tunnel 2

Για το κείμενο αυτό χρησιμοποιήθηκαν (σε ελεύθερη απόδοση) εκτενή αποσπάσματα από δύο άρθρα στον αμερικανικό τύπο (και αυτό έχει την πολλαπλή σημασία του…). Το ένα δημοσιεύτηκε στην Washington Post, αναφορικά με τη σημασία και την ιστορία των τούνελ στην ασύμμετρη πολεμική αναμέτρηση από τον αρχαίο κόσμο, μέχρι τους Βιετκόνγκ και τη Μέση Ανατολή. Το άλλο δημοσιεύτηκε στους New York Times αναφορικά με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Ισραηλινές Δυνάμεις Κατοχής και το πόσο έχουν αιφνιδιαστεί από τις παλαιστινιακές επιθέσεις μέσα από τα τούνελ.

Τα τούνελ είναι μια απλή λύση σ’ ένα παλιό πολεμικό πρόβλημα: πώς να επιτεθείς σ’ έναν καλά εξοπλισμένο εχθρό.

Το τούνελ προσφέρει στον αντάρτη μια ευκαιρία να αλλάξει τους κανόνες εμπλοκής: ο αντίπαλος πρέπει να ανταποκριθεί στην απειλή που αντιπροσωπεύει το τούνελ. Έτσι, ένας τεχνολογικά προηγμένος αντίπαλος εξαναγκάζεται, τουλάχιστον προσωρινά, να πολεμήσει σε έναν πρωτόγονο κόσμο, που έχει δημιουργηθεί από αυτόν που έφτιαξε το τούνελ, σε μια διαδικασία που στερεί πολλά από τα πλεονεκτήματα που έχει ο αντίπαλος. Ο αντάρτης γνωρίζει κάθε γωνιά και σπιθαμή του τούνελ. Ο εχθρός, που δεν έχει τέτοια γνώση, καταλαμβάνεται από το φόβο ενός άγνωστου υπόγειου κόσμου που κρύβει αφάνταστη φρίκη.

Σε παραπάνω από 2.000 χρόνια πολεμικών αναμετρήσεων, τα τούνελ ενδέχεται να είχαν μεγαλύτερη σημασία για τις συνέπειές τους στην ψυχολογία των αντιμαχόμενων πλευρών – τόσο επιτιθέμενων όσο και αμυνόμενων – παρά για τα αποτελέσματά τους στο πεδίο των μαχών.

Κατά τον 1ο αιώνα μ.Χ. τα γερμανικά στρατεύματα, αφού κατάλαβαν ότι δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τις ρωμαϊκές λεγεώνες σε ανοιχτή πολεμική σύγκρουση, έσκαψαν απόκρυφα χαρακώματα που συνδέονταν με τούνελ. Έτσι μπορούσαν να στήσουν ενέδρα στον εχθρό από τοποθεσίες που φαίνονταν άδειες. Οι Ρωμαίοι άρχισαν να φοβούνται αυτή την τακτική, αλλά δυσκολεύονταν να αναπτύξουν μία αποτελεσματική απάντηση.

Περίπου δύο αιώνες αργότερα, στα 256 μ.Χ. οι στρατοί των Σασσανιδών, ανήμποροι να παραβιάσουν το ρωμαϊκό φρούριο Ντούρα-Ευρωπός στη σύγχρονη Συρία, έσκαψαν ένα τούνελ κάτω από τα τείχη. Οι Ρωμαίοι που ενημερώθηκαν για την απειλή, έσκαψαν ένα δικό τους τούνελ προς το τούνελ των Σασσανιδών. Τα στρατεύματα των Σασσανιδών απάντησαν γεμίζοντας το δικό τους τούνελ με ένα επιβλαβές μίγμα θείου και πίσσας που παρήγαγε αέριο διοξείδιο του θείου, πρόκειται για την πρώτη γνωστή μορφή χημικού πολέμου. Οι Ρωμαίοι πέθαναν από ασφυξία και το φρούριο έπεσε.

Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, Βρετανοί μεταλλωρύχοι στρατολογήθηκαν από εξειδικευμένες ομάδες τούνελ με σκοπό να σπάσουν το αδιέξοδο του χαρακώματος στο Δυτικό Μέτωπο. Η πιο διάσημη ενέργειά τους ήταν η τοποθέτηση 22 ναρκών κάτω από τα γερμανικά χαρακώματα στη Messines. 19 από τις νάρκες αυτές πυροδοτήθηκαν στις 7 Ιουνίου του 1917 προκαλώντας μία έκρηξη που οδήγησε στο θάνατο περίπου 10.000 Γερμανούς στρατιώτες. Το στρατηγικό αποτέλεσμα ωστόσο ήταν μικρό, επειδή το βρετανικό πεζικό δυσκολεύτηκε να προχωρήσει ανάμεσα στους τεράστιους κρατήρες που είχαν δημιουργήσει οι νάρκες.

Η αξία των τούνελ μεγεθύνεται στις ασύμμετρες πολεμικές αντιπαραθέσεις, στις οποίες μια μικρή αντάρτικη ομάδα αντιμετωπίζει έναν μεγαλύτερο, πιο ισχυρό εχθρό. Στην εξέγερση Μπαρ Κoχμπά στην Ιουδαία (132-136 μ.Χ.), οι Εβραίοι επαναστάτες χρησιμοποιούσαν τούνελ για να εξαπολύουν αστραπιαίες επιδρομές στις πιο ισχυρές ρωμαϊκές δυνάμεις με σκοπό να προκαλέσουν φόβο και να ρίξουν το ηθικό του εχθρού.

Οι Αμερικανοί αντιμετώπισαν ουσιαστικά την ίδια απειλή στο Βιετνάμ. Σ’ εκείνο τον πόλεμο, το κυριότερο πρόβλημά τους δεν ήταν να αντιμετωπίσουν τον εχθρό, αλλά να τον εντοπίσουν. Οι Βιετκόνγκ κρύβονταν σε τεράστια συγκροτήματα τούνελ, όπως εκείνα στο Σου Τσι, αναδύονταν για να εξαπολύσουν ενέδρες και μετά εξαφανίζονταν. Τα τούνελ του Σου Τσι που εκτείνονταν υπογείως πάνω από 200 μίλια, μπορούσαν να στεγάσουν χιλιάδες στρατεύματα για μεγάλες περιόδους.

Ένας εχθρός που βρίσκεται υπογείως και είναι αόρατος επιφέρει ένα πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα που διαβρώνει το ηθικό. Η απειλή δεν συνίσταται τόσο στο τι μπορούν να κάνουν λίγοι μαχητές που θ’ αναδυθούν από ένα τούνελ, αλλά στο ότι μπορεί να αναδυθούν οπουδήποτε και οποτεδήποτε.

Προκειμένου ν’ αντιμετωπίσουν την απειλή των τούνελ στο Βιετνάμ, οι ΗΠΑ δημιούργησαν τις ομάδες των «αρουραίων των τούνελ», ίσως τη χειρότερη αποστολή που μπορούσε να ανατεθεί σε Αμερικανούς στρατιώτες, καθώς σε κάθε γωνιά καραδοκούσε μια κρυμμένη βόμβα, μια νάρκη ή ένας σιωπηλός θανατηφόρος εχθρός.

Στο Αφγανιστάν, στο Πακιστάν και στην Υεμένη θεωρείται ότι οι μαχητές της αντίστασης εναντίον των Αμερικανών έχουν κατασκευάσει συγκροτήματα τούνελ για ν’ αντιμετωπίσουν την απειλή των αμερικανικών επιθέσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί κάποια λύση υψηλής τεχνολογίας στο πρόβλημα των τούνελ, αναγκάζοντας τον αμερικανικό στρατό να σκέφτεται την αναβίωση των «αρουραίων των τούνελ».

Τα τούνελ είναι ένα μάχιμο σύμβολο αλληλεγγύης και αγώνα. Αυτό αποκάλυψε το Σου Τσι: Τα τούνελ, λόγω της τεράστιας προσπάθειας που απαιτούνταν για την κατασκευή τους, επεδείκνυαν, στο Βιετνάμ και πέρα απ’ αυτό την τεράστια αποφασιστικότητα των Βιετκόνγκ. Αυτό εξηγεί και το λόγο που η κυβέρνηση του Βιετνάμ επιτρέπει στους τουρίστες να επισκέπτονται τα τούνελ, που έχουν γίνει σύμβολο του πατριωτικού αγώνα.

RTX149S81405925041

Ένας από τους ισχυρότερους στρατούς στον κόσμο συνεχίζει να αιφνιδιάζεται από τα τούνελ

Το Ισραήλ μπήκε στον τελευταίο αυτό πόλεμο ενάντια στην παλαιστινιακή αντίσταση, με ένα οπλοστάσιο υψηλής τεχνολογίας, με συλλογή πληροφοριών στο πεδίο της μάχης σε πραγματικό χρόνο και με ισχυρή υποστήριξη να καταφέρει καίριο πλήγμα στην παλαιστινιακή αντίσταση, στο εσωτερικό της χώρας.

Αλλά και πάλι την Παρασκευή, οι Ισραηλινές Δυνάμεις Κατοχής αιφνιδιάστηκαν, αυτή τη φορά έχοντας δύο στρατιώτες νεκρούς και έναν αγνοούμενο, όταν για μια ακόμη φορά μαχητές τους επιτέθηκαν μέσα από ένα τούνελ.

Καθώς η απογοήτευση μεγαλώνει στο Ισραήλ για τις περιορισμένες επιτυχίες του στρατού μέχρι τώρα στην προσπάθεια να εξουδετερώσει τη Χαμάς [και τις άλλες ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις], κάποιοι ειδικοί σε στρατιωτικά θέματα λένε πως είναι ολοένα και πιο φανερό πως ο ισραηλινός στρατός λειτουργεί με παλιά στρατηγική και δεν είναι πλήρως προετοιμασμένος για έναν πιο εξελιγμένο, ετοιμοπόλεμο αντίπαλο. Το ζήτημα δεν είναι συγκεκριμένα τα τούνελ – για τα οποία γνώριζε το Ισραήλ – αλλά ο τρόπος που οι μαχητές της Χαμάς έχουν εκπαιδευτεί να τα χρησιμοποιούν για να δημιουργήσουν αυτό που οι ειδικοί στο Ισραήλ αποκαλούν ένα «μέτωπο 360 μοιρών».

«Η Χαμάς έχει αλλάξει το δόγμα της και χρησιμοποιεί τα τούνελ ως την κύρια επιχειρησιακή μέθοδο», λέει ο Ισραέλ Ζιβ, ένας απόστρατος στρατηγός που ήταν επικεφαλής των δυνάμεων στη Γάζα και της διεύθυνσης επιχειρήσεων εκεί. «Αυτό είναι κάτι που το μάθαμε μέσα στη μάχη».

Από τα 32 οχυρωμένα τούνελ που ο Ισραηλινός στρατός έχει αποκαλύψει μέχρι τώρα, τουλάχιστον τα 11 έμπαιναν βαθιά μέσα από τα σύνορα στο έδαφος που σήμερα είναι ισραηλινό. Άλλα είναι μέρος ενός υπόγειου λαβυρίνθου μέσα στη Γάζα, που συνδέει κτίρια, αποθήκες όπλων και κρυμμένους εκτοξευτές ρουκετών.

Οι Ισραηλινοί στρατιώτες στη Γάζα περιγράφουν τους μαχητές της Χαμάς που εξαφανίζονται από ένα σπίτι, για να πεταχτούν ξαφνικά να τους χτυπήσουν από άλλο, ως μάγους. Και καθώς οι μαχητές της Χαμάς μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα τούνελ για να αιφνιδιάσουν τις δυνάμεις από πίσω και για να επιτεθούν σε εκείνες στα μετόπισθεν, οι Ισραηλινοί στρατιώτες αναγκάζονται να αυτοσχεδιάσουν.

Στον πόλεμο στη Γάζα που ξεκίνησε στα τέλη του 2008, 10 Ισραηλινοί στρατιώτες είχαν σκοτωθεί, τέσσερις εξ’ αυτών από φίλια πυρά. Αυτή τη φορά, 63 στρατιώτες έχουν σκοτωθεί, κυρίως σε μάχες, και άλλος ένας αγνοείται.

Ο Άμος Χαρέλ, αναλυτής στρατιωτικών θεμάτων της ισραηλινής εφημερίδας Χααρέτζ, λέει πως παρότι ο ισραηλινός στρατός γνώριζε για τα τούνελ, οι επιτελείς του δεν κατάφεραν να σχεδιάσουν ένα νέο δόγμα για να διεξαχθεί η χερσαία εισβολή.

Σε αυτόν τον τελευταίο ασύμμετρο πόλεμο με τη Χαμάς και τις άλλες δυνάμεις της παλαιστινιακής αντίστασης, τον τρίτο σε πέντε χρόνια (ΣτΜ τον τέταρτο σε 8 χρόνια αν συνυπολογίσουμε και αυτόν του 2006), το Ισραήλ νόμιζε πως ήταν προετοιμασμένο. Είχε οικοδομήσει ένα πλήρες σύστημα επικοινωνιών ικανό να μεταφέρει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σε εναέριες και επίγειες δυνάμεις, μια πρόοδος που οι αξιωματικοί του στρατού αποκάλεσαν «πολλαπλασιαστή ισχύς».

Οι Ισραηλινοί αξιωματικοί ισχυρίζονται ότι τηλεκατευθυνόμενοι πύραυλοι ακριβείας κατέστρεψαν έως και το ένα τρίτο των αποθεμάτων ρουκετών, όπως και άλλα σημεία που χαρακτήρισαν στρατιωτικούς στόχους. Σε 24 μέρες σφοδρών βομβαρδισμών δήλωσαν ότι χτύπησαν 4.300 στόχους. Υπολογίζεται όμως ότι η Χαμάς [και οι άλλες παλαιστινιακές ένοπλες οργανώσεις] έχουν ακόμα 4.000 ρουκέτες, πέρα από τις 3.000 που, λέγεται, ότι έχουν εκτοξεύσει ήδη.

Περισσότεροι από 1.650 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, στην πλειονότητά τους άμαχοι, σύμφωνα με αξιωματούχους στη Γάζα, προκαλώντας διεθνή κατακραυγή και αιτήματα για κατάπαυση πυρός.

Κι ενώ το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι έχει σκοτώσει εκατοντάδες μαχητές και έχει αιχμαλωτίσει πολλούς περισσότερους, η ανώτερη στρατιωτική διοίκηση και η πολιτική ηγεσία της Χαμάς παραμένουν ανέπαφες.

«Η ηγεσία κρύβεται κάτω από το έδαφος», λέει ο Eado Hecht, στρατιωτικός αναλυτής που διδάσκει στο Κολλέγιο Διοίκησης και Γενικού Επιτελείου του Στρατού και στα πανεπιστήμια Μπαρ-Ιλάν και Χάιφα.

Αυτό για το οποίο το Ισραήλ ήταν λιγότερο έτοιμο ήταν ότι οι Παλαιστίνιοι μαχητές θα ήταν πρόθυμοι να εμπλακούν σε μάχες και εκπαιδευμένοι να χρησιμοποιήσουν τα τούνελ, ένα εργαλείο πολέμου, του οποίου οι ρίζες βρίσκονται, όπως είδαμε παραπάνω, στην αρχαιότητα. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας [μεγάλης κλίμακας] χερσαίας εισβολής, το Γενάρη του 2009, οι Παλαιστίνιοι μαχητές γενικά απέφευγαν τις συγκρούσεις, έχοντας χαθεί και γίνει ένα με το πυκνοκατοικημένο αστικό τοπίο. Αυτή τη φορά ήταν προετοιμασμένοι για μάχη.

«Αυτό που με εξέπληξε ήταν τα επιχειρησιακά σχέδια που φτιάχνουν», λέει ο Ατάι Σελάτς, πρώην διοικητής της μονάδας μηχανικού του στρατού.

Τα τούνελ, παρότι πολύ γνωστά, αποτελούν επίσης μια πρόκληση. Μετά από χρόνια ερευνών δεν υπάρχει ακόμα μια τεχνολογική λύση για την ανίχνευση και καταστροφή τους από μακριά, λένε οι αξιωματούχοι. Τα φρεάτια που οδηγούν σε αυτόν το λαβύρινθο βρίσκονται «μέσα σε κτίρια, οπότε δεν τα βλέπουμε από ψηλά», λέει ο στρατιωτικός αναλυτής Hecht. «Πρέπει να πας σπίτι-σπίτι και να ελέγξεις», προσθέτει.

Οι ειδικές δυνάμεις είναι εφοδιασμένες με φορητούς τηλεκατευθυνόμενους αντιαρματικούς πυραύλους Spike ισραηλινής κατασκευής, με βεληνεκές από 1,5 έως 15 μίλια. Ο Γιφτάχ Σαπίρ, εμπειρογνώμονας όπλων στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας, στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, είπε πως θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σχεδόν για οτιδήποτε, και ότι είναι τόσο ακριβή που θα μπορούσαν να χτυπήσουν με ακρίβεια το παράθυρο σε ένα κτίριο.

[Όμως κάθε άλλο παρά επιχειρήσεις ακριβείας βλέπουμε από τον ισραηλινό στρατό…]

Καθώς οι Ισραηλινές Δυνάμεις Κατοχής προωθούνταν αργά, σφυροκοπούσαν γειτονιές με βαρύ πυροβολικό, κάτι που οι αναλυτές είπαν πως ήταν απαραίτητο για να διαφυλαχθούν οι στρατιώτες τους. Αυτές οι τακτικές επίσης προκάλεσαν διεθνή κατακραυγή για την καταστροφή σπιτιών αμάχων και υποδομών και επειδή προκαλούν τόσους θανάτους. «Σε ένα πυκνό αστικό περιβάλλον χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις επιθετική δύναμη για να σώσεις τις ζωές των στρατιωτών», λέει ο στρατιωτικός αναλυτής Χαρέλ.

Η [ένοπλη πτέρυγα της] Χαμάς [και οι άλλες ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις] έχουν επίσης αναβαθμίσει το οπλοστάσιό τους. Πέρα από τις ρουκέτες, κάποιες από τις οποίες μπορούν να φτάσουν σχεδόν μέχρι το βόρειο ισραηλινό λιμάνι της Χάιφας, το οπλοστάσιό τους περιλαμβάνει αντιαεροπορικούς και αντιαρματικούς πυραύλους.

Ο αριθμός των Παλαιστινιακών απωλειών στη Γάζα είναι συγκρίσιμος με αυτές του πολέμου του 2008-9, όταν είχαν σκοτωθεί πάνω από 1.400 σύμφωνα με τα παλαιστινιακά στοιχεία.

Παρόλα αυτά, παραμένει άπιαστη μια αποφασιστική ισραηλινή νίκη.

«Το ζήτημα δεν είναι στρατιωτικό, το ζήτημα είναι τι θέλει το Ισραήλ», λέει ο Γιάακοβ Αμιντρόρ, απόστρατος στρατηγός που υπηρετούσε ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ μέχρι το Νοέμβριο. Για να επέλθει απόλυτη ησυχία στη Γάζα θα απαιτείτο επανακατάληψη και κατοχή της περιοχής για περίοδο από έξι μήνες έως ένα χρόνο, λέει. Το Ισραήλ, που μονομερώς απέσυρε τις δυνάμεις του και τους εποικισμούς από τη Λωρίδα της Γάζας το 2005, δεν έχει μεγάλη όρεξη να επιστρέψει.

Αυτό που απομένει, λένε οι στρατιωτικοί αξιωματούχοι, είναι η δημιουργία αποτροπής. Τα τελευταία χρόνια, οι Ισραηλινοί σχεδιαστές στρατηγικής μιλούν για το «δόγμα Νταχίγια», αναφερόμενοι στην ισοπέδωση της γειτονιάς Νταχίγια στη Βηρυττό, μια γειτονιά που [φέρεται να] στέγαζε τα στρατηγεία διοίκησης της Χεζμπολά, κατά τη διάρκεια του πολέμου 34 ημερών στο Λίβανο το καλοκαίρι του 2006. Η ιδέα είναι να προκαλέσουν τόση ζημιά που η άλλη πλευρά θα αποφάσιζε πως η αντιπαράθεση δεν άξιζε τον κόπο.

Παρότι πολλοί Ισραηλινοί χαρακτήρισαν τον πόλεμο αποτυχία, αποκατέστησε την ηρεμία στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ για τα τελευταία 8 χρόνια.

Αλλά οι ειδικοί λένε πως το δόγμα της Νταχίγια δεν εφαρμόζεται στη Γάζα. Η διοίκηση της Χαμάς δεν βρίσκεται συγκεντρωμένη σε μια περιοχή, και ο ηγέτης του κινήματος, Χάλεντ Μεσάαλ, ζει στην εξορία.

GAZA-Tunnels0011405921861

Μπορούν τα τούνελ να αλλάξουν τις ισορροπίες;

Δεν συμφωνούν όλοι πως τα τούνελ μπορούν πραγματικά να αλλάξουν τις ισορροπίες. Ο καθηγητής ιστορίας Gerard DeGroot στο άρθρο του στην Washington Post, αφού πρώτα έχει εκθειάσει τα τούνελ στο πέρας των αιώνων, καταλήγει να χαρακτηρίζει «ανοησίες» την ιδέα ότι τα τούνελ από μόνα τους έχουν αλλάξει την πορεία της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης. Αλλά «ανοησίες» που δίνουν κουράγιο στους Παλαιστίνιους. Θεωρεί πως το κυριότερο πλεονέκτημα των τούνελ είναι στις δυνατότητες που έχουν όσον αφορά την προπαγάνδα.

Και πάλι όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά…

«Η προπαγάνδα ωστόσο, είναι δίκοπο μαχαίρι. Για τους Ισραηλινούς, τα τούνελ είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να προωθηθεί η εικόνα ενός εμπόλεμου έθνους. Φοβόμαστε περισσότερο αυτό που δεν μπορούμε να δούμε. Σε αυτήν την περίπτωση, η φρίκη του τι μπορεί να κρύβεται από κάτω, προκαλεί μια αντίδραση δυσανάλογη σε σχέση με την πραγματική απειλή.

Είναι τα τούνελ μια νέα συμφορά ικανή να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στη Γάζα; Πιθανώς όχι. Είναι δύσκολο να βρει κανείς παραδείγματα όπου οι τακτικές των τούνελ έχουν αλλάξει θεμελιωδώς την πορεία ενός πολέμου. Είναι εκ φύσεως, τακτικές που γεννιούνται από την απελπισία. Αλλά πάντοτε υπήρξαν αποτελεσματικές στο να διασπείρουν το φόβο. Δεν είναι σύμπτωση ότι ακούμε πολύ για τα τούνελ ακριβώς όταν τα γεγονότα στη Γάζα βρίσκουν τους Ισραηλινούς σε μια απελπιστική ανάγκη για φίλους».

 

Πηγές: Washington Post, New York Times

 

Δείτε ακόμα:

 

ΒΙΝΤΕΟ από καταδρομική επιχείρηση της παλαιστινιακής αντίστασης

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: