Έκαναν οι συμφωνίες του Όσλο το μποϊκοτάζ του Ισραήλ αδύνατο στη Δυτική Όχθη;

φωτογραφία από το στρατόπεδο προσφύγων Άζζα, στη Βηθλεέμ (φωτό MaanImages/Alex Shams)

του Alex Shams

Από την έναρξη της ισραηλινής επίθεσης στη Γάζα δημοφιλείς καμπάνιες αναδύθηκαν σε όλη τη Δυτική Όχθη καλώντας σε μποϊκοτάζ των ισραηλινών προϊόντων.

Πολλά καταστήματα έχουν αφαιρέσει από τα ράφια τους τα ισραηλινά προϊόντα και τα έχουν αντικαταστήσει με αντίστοιχα τοπικά ενώ άλλα συνέχισαν να τα διαθέτουν προβάλλοντας όμως τα παλαιστινιακά αγαθά με χαρμόσυνες εθνικές σημαίες και με πιο διακεκριμένες θέσεις στα ράφια.

Σχεδόν μια δεκαετία μετά την έναρξη της παγκόσμιας εκστρατείας για το μποϊκοτάζ του Ισραήλ, τους τελευταίους δύο μήνες παρακολουθήσαμε επιτέλους να ξεσπά ένα τεράστιος ενθουσιασμός για τον τερματισμό «της στήριξης στον κατακτητή» σε όλη τη Δυτική Όχθη.

Ωστόσο, παρά τις εορταστικές αφίσες και τα αναδιαρρυθμισμένα ράφια η ξαφνική άνθιση του κινήματος για μποϊκοτάζ έχει εγείρει ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με το πόσο αποτελεσματικό θα μπορούσε να είναι ένα πιθανό μποϊκοτάζ μέσα στα κατεχόμενα από το Ισραήλ παλαιστινιακά εδάφη.

Στη Δυτική Όχθη είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθεί έστω και ένα μανάβικο που δεν προμηθεύεται κατά κύριο λόγο ισραηλινά προϊόντα λόγω των συμφωνιών του Όσλο του 1993 που έδωσαν στο Ισραήλ σχεδόν τον απόλυτο έλεγχο και την ελεύθερη πρόσβαση στην παλαιστινιακή οικονομία, περιορίζοντας έτσι σημαντικά τις παλαιστινιακές εισαγωγές και εξαγωγές.

Με το κίνημα για μποϊκοτάζ να μην παρουσιάζει σημάδια υποχώρησης και μια χούφτα ισραηλινών εταιρειών να αναφέρουν ως συνέπεια αυτού αυξανόμενες οικονομικές απώλειες, η καμπάνια μας υποχρεώνει να θέσουμε ένα ερώτημα εδώ και καιρό αγνοημένο: είναι δυνατόν να μποϊκοτάρει κανείς το Ισραήλ ενώ είναι υπό κατοχή;

Αναγέννηση της συνείδησης αντίστασης

«Τα τελευταία χρόνια πολλοί Παλαιστίνιοι θεώρησαν ότι οι κάτοικοι της Δυτικής Όχθης είχαν υποταχθεί και δεν ήταν πλέον σε θέση να αντισταθούν» δήλωσε στο Ma’an ο Tariq Dana, σύμβουλος πολιτικής στον παλαιστινιακό ερευνητικό οργανισμό Al-Shabaka.

Όμως η καμπάνια για μποϊκοτάζ αποτελεί «ένδειξη και σημαντικό σημάδι της αναγέννησης της παλαιστινιακής συνείδησης αντίστασης στη Δυτική Όχθη» συμπλήρωσε.

Κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης στην πόλη Beit Sahour της νότιας Δυτικής Όχθης και συγκεκριμένα στο Café Singer, ένα τοπικό πολιτικό στέκι γεμάτο πορτρέτα αριστερών ηρώων όπως ο George Habash και ο Τσε Γκεβάρα, ο Dana είπε στο Ma’an ότι κάτι έχει αλλάξει στη νοοτροπία της Δυτικής Όχθης ως αποτέλεσμα της πρόσφατης ισραηλινής επίθεσης στη Γάζα με πάνω από 2.000 νεκρούς.

Ο Dana τόνισε ότι η καμπάνια για μποϊκοτάζ «προέκυψε αυθόρμητα» σε όλη τη Δυτική Όχθη, υποδηλώνοντας ότι ο μη οργανωμένος χαρακτήρας της έδωσε τη δυνατότητα να αποφευχθούν εμπόδια που μιας μεγάλης κλίμακας Ιντιφάντα θα αντιμετώπιζε.

«Διατυπώθηκαν πολλές αναλύσεις σχετικά με τη δυναμική μιας τρίτης Ιντιφάντα στη Δυτική Όχθη αλλά υπάρχουν πολλοί περιορισμοί από το Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή ενώ σημειώνεται και η απουσία πολιτικών δομών, κομμάτων, της κοινωνίας των πολιτών, και πολιτικών οργανώσεων ευρείας βάσης που θα μπορούσαν να στρέψουν την οργή προς τη σωστή κατεύθυνση» ανέφερε.

«Όμως το μποϊκοτάζ είναι ένα ακόμη εργαλείο αντίστασης», συνέχισε «και κάθε Ιντιφάντα είναι μια μορφή επανάστασης».

Ο Dana είπε ότι παρά τα εμπόδια που οι συμφωνίες του Όσλο έθεσαν στην παλαιστινιακή αυτάρκεια – συμπεριλαμβανομένης της διάλυσης των θεσμών που είχαν προωθήσει το μποϊκοτάζ κατά τη διάρκεια της πρώτης Ιντιφάντα – το μποϊκοτάζ αποτελεί μια πολύ μεγάλη πιθανότητα.

«Το μποϊκοτάζ πρέπει να γίνει αναπόσπαστο τμήμα της κουλτούρας της παλαιστινιακής κοινωνίας και θα απαιτήσει αλλαγή του τρόπου ζωής μας…ο κόσμος οφείλει να μποϊκοτάρει τα ισραηλινά προϊόντα, είτε είναι καλύτερα είτε όχι, επειδή μας βλάπτουν και υποστηρίζουν την κατοχή».

Ο Dana επεσήμανε την ανάγκη να «εξασφαλιστεί ότι η καμπάνια είναι βιώσιμη και θεσμοθετημένη, όχι μόνο ομάδες εδώ και εκεί, αλλά μέσα από οργανισμούς, επιτροπές και πολιτικά κόμματα».

Ανέφερε επίσης την εμπειρία της κωμόπολης Beit Sahour κατά τη διάρκεια της πρώτης Ιντιφάντα, δίνοντας έμφαση στο πώς η πόλη ανέπτυξε «απλές μορφές αυτάρκειας» προκειμένου να μειώσει την εξάρτηση από τα ισραηλινά προϊόντα.

«Η Beit Sahour θα μπορούσε να στηρίζεται πλήρως στην παραγωγική της βάση για απλά προϊόντα και εδώ είναι που εμφανίστηκαν οι λεγόμενοι “κήποι της νίκης” – συνηθισμένοι κήποι στις γειτονιές που οι άνθρωποι μοιράζονταν. Ήταν ένα απλό αλλά αποτελεσματικό μοντέλο».

«Η Beit Sahour για χρόνια μπορούσε να μποϊκοτάρει πλήρως τα ισραηλινά προϊόντα και ήταν αδύνατο να βρείτε τέτοια προϊόντα στις τοπικές αγορές» πρόσθεσε. «Η πρώτη Ιντιφάντα ήταν κάτι πολύ περισσότερο από ανθρώπους που πετούσαν πέτρες… περιελάμβανε μια αλλαγή του τρόπου ζωής».

Πράγματι, το χωριό Beit Sahour κοντά στη Βηθλεέμ φημίζεται για τις καινοτόμες μορφές μποϊκοτάζ που εφάρμοσε, συμπεριλαμβανομένης της εξέγερσης του 1989 όταν οι κάτοικοι σταμάτησαν να πληρώνουν φόρους κάτω από το σύνθημα «Όχι φορολόγηση χωρίς εκπροσώπηση».

Αν και ο ισραηλινός στρατός απάντησε με μια πολιορκία διάρκειας 42 ημερών η εξέγερση -μαζί με μια ισραηλινή καταδίωξη για 18 αγελάδες που οι ντόπιοι χρησιμοποιούσαν για να αποφύγουν να αγοράσουν ισραηλινό γάλα – ανέδειξε τη Beit Sahour σε ένα σύμβολο του παλαιστινιακού πόθου για ελευθερία.

«Δεν μπορούμε να αποκόψουμε τα σπίτια μας από το δίκτυο»

Ο σημερινός δήμαρχος της Beit Sahour Hani al-Hayek αμφιβάλλει ωστόσο για το αν οι στρατηγικές που ακολουθήθηκαν κάποτε με τέτοιο αντίκτυπο στην περιοχή είναι ακόμα επίκαιρες.

Αν και το γραφείο του δημάρχου είναι σε πολύ κοντινή απόσταση από το Café Singer στην ήσυχη παλιά πόλη της Beit Sahour, ο Δήμος μοιάζει σαν άλλος κόσμος με ντόπιους να μπαινοβγαίνουν σε γραφεία για υπηρεσιακούς λόγους κάτω από τοίχους που κοσμούν αφίσες με θέμα την προώθηση του τουρισμού.

«Σχεδόν 4 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο πηγαίνουν στο Ισραήλ μέσα από τα προϊόντα που αγοράζουμε, αλλά το μεγαλύτερο μέρος αυτών είναι για ηλεκτρική ενέργεια, ύδρευση και καύσιμα» δήλωσε ο Αl-Hayek στο Ma’an. «Τι πρόκειται να κάνουμε; Δεν μπορούμε έτσι απλά να αποκόψουμε τα σπίτια μας από το δίκτυο».

Αν και ο Al-Hayek αναγνώρισε ότι το κίνημα για μποϊκοτάζ γνώρισε επιτυχίες τις τελευταίες βδομάδες, τόνισε ότι η σωτηρία δεν θα μπορούσε να έρθει μέσα από το μποϊκοτάζ «του γιαουρτιού και των χυμών» λόγω των δομικών οικονομικών προβλημάτων που οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζουν.

«Το μποϊκοτάζ δεν γίνεται να αφορά μερικά αγαθά εδώ και εκεί, πρέπει να συμπεριλάβει την ευρεία υποστήριξη των παλαιστινιακών προϊόντων».

Ο Al-Hayek τόνισε την ανάγκη για ένα «οργανωμένο, συστηματικά σχεδιασμένο πρόγραμμα για την προώθηση της παλαιστινιακής αγοράς» επιχειρηματολογώντας ότι «πρέπει να υποστηρίξουμε τον ανταγωνισμό και όχι μόνο για δύο βδομάδες. Το μποϊκοτάζ δεν μπορεί απλώς να διαρκέσει δύο βδομάδες λόγω Γάζας».

Είπε ακόμη ότι ο Δήμος οργάνωσε μια έκθεση τον Αύγουστο για να εξοικειώσει τους κατοίκους με τα παλαιστινιακά προϊόντα, ελπίζοντας ότι θα ενθαρρύνει περισσότερους ανθρώπους να αγοράσουν τοπικά αγαθά.

Η προσπάθεια για την ενίσχυση της παλαιστινιακής οικονομίας αντιμετωπίζει ωστόσο σημαντικά εμπόδια που ούτε αρχίζουν ούτε σταματούν με την ευαισθητοποίηση του κοινού.

Εκτός από τον ισραηλινό έλεγχο όλων των συνοριακών διαβάσεων οι κανονισμοί που έχει επιβάλλει το Ισραήλ στα παλαιστινιακά εδάφη περιορίζουν τη δυνατότητα των Παλαιστίνιων επιχειρηματιών να επεκτείνουν τις παραγωγικές τους δραστηριότητες.

Ένα επιβλητικό 61% του εδάφους της Δυτικής Όχθης έχει ενταχθεί στην Περιοχή C κάτω από πλήρη ισραηλινό έλεγχο και δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι – ένα μεγάλο ποσοστό ανάμεσά τους αγρότες – εκδιώχθηκαν για την ανέγερση των ισραηλινών εποικισμών.

Η ανάπτυξη επιχειρήσεων σε αυτές τις περιοχές είναι καφκικός εφιάλτης με όλες αυτές τις άδειες που πρέπει να βγάλει κανείς, τον φόβο κατεδαφίσεων και τις παρενοχλήσεις από τον στρατό οδηγώντας πολλούς Παλαιστίνιους στην εναλλακτική λύση της συνεργασίας με την κατοχή μέσω της εισαγωγής και διανομής ισραηλινών προϊόντων.

Η Παγκόσμια Τράπεζα έκανε τον Οκτώβριο την εκτίμηση ότι ο ισραηλινός έλεγχος μόνο στην Περιοχή C – χωρίς να συνυπολογίζονται οι ποικίλοι περιορισμοί στην υπόλοιπη Δυτική Όχθη – έχει κόστος στην οικονομία περίπου 3,4 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο.

Ακόμη και αν οι Παλαιστίνιοι προσπαθήσουν να στηρίξουν την τοπική παραγωγή, οι ισραηλινοί περιορισμοί που θεσμοθέτησαν οι συμφωνίες του Όσλο σε όλες τις πτυχές της παλαιστινιακής ζωής σημαίνουν ότι τα δομικά εμπόδια για την εφαρμογή πλήρους μποϊκοτάζ των ισραηλινών αγαθών στη Δυτική Όχθη ενδεχομένως να είναι ανυπέρβλητα.

Οι επικριτές της καμπάνιας υποστηρίζουν έτσι ότι το μποϊκοτάζ μπορεί να είναι στην καλύτερη περίπτωση μόνο συμβολικό, προσφέροντας στους κατοίκους της Δυτικής Όχθης λίγη πραγματική ελπίδα.

Ατομική ηθική πράξη

Δεν βλέπουν όλοι όμως τον δυνητικά συμβολικό χαρακτήρα του μποϊκοτάζ ως τροχοπέδη.

«Αν θέλετε να μιλήσουμε για σύμβολα ολόκληρη αυτή η πολιτική δομή είναι ένα σύμβολο στο οποίο έχουμε σχεδόν μηδενική επίδραση» δήλωσε σε συνέντευξη μέσω skype στο Maan ο Παλαιστίνιος καλλιτέχνης Omarivs Ioseph Filivs Dinæ, γνωστός και ως Omar Joseph Nasser-Khouri.

«Αλλά αν έχουμε τουλάχιστον αποτελέσματα πέρα από αυτά τα σύμβολα, αυτά τα αποτελέσματα έχουν οικονομικό, διεθνή και συμβολικό απόηχο σε όλη την υδρόγειο. Αυτό είναι αρκετό. Αποτελεί ένα σημείο εκκίνησης» πρόσθεσε, καταγγέλλοντας την «ηττοπαθή αφήγηση» που συκοφάντησε το κίνημα για μποϊκοτάζ χωρίς να παρουσιάσει σαφείς εναλλακτικές λύσεις.

Στις αρχές Αυγούστου ο Nasser-Khouri ξεκίνησε μια εκστρατεία ζητώντας από τους Παλαιστίνιους καλλιτέχνες να σεβαστούν το πολιτιστικό μποϊκοτάζ του Ισραήλ και η οποία συγκέντρωσε περισσότερες από 200 υπογραφές.

Με τίτλο «Επανάληψη-Κλιμάκωση» η καμπάνια κάνει έκκληση για μποϊκοτάζ των σιωνιστικών/ισραηλινών καλλιτεχνικών σκηνών και των απολογητών τους τονίζοντας ότι οι Παλαιστίνιοι που συνεργάζονται μαζί τους «είναι άμεσα συνένοχοι στην καταπίεση, στις δολοφονίες, στην εκδίωξη και στην εθνοκάθαρση». Επίσης καλεί τους Παλαιστίνιους δημιουργούς «να αντιμετωπίσουν και να επανεξετάσουν αυτήν την καταπιεστική πραγματικότητα και να την εξαλείψουν».

 

«Το μποϊκοτάζ στην καλλιτεχνική βιομηχανία είναι πολύ πιο εύκολο από ότι στο εμπόριο» παραδέχθηκε ο Nasser-Khouri «καθώς ως δημιουργός δεν χρειάζεται να εμπλακείς με επίσημα και γραφειοκρατικά κυβερνητικά δίκτυα. Είμαστε άνθρωποι που έχουμε πλεονέκτημα, μέσα, δημιουργικότητα και εργαλεία για να δώσουμε το παράδειγμα».

Ο Nasser-Khouri υπενθύμισε μερικά ιστορικά παραδείγματα πολιτιστικής αντίστασης στην Παλαιστίνη υποστηρίζοντας ότι η «κατάσταση δεν έχει αλλάξει» και ούτε θα πρέπει να αλλάξει η αντίδραση.

«Πριν από το 1993, πριν από την PLO, όλη η Παλαιστίνη ήταν υπό κατοχή, όλος ο χώρος της δημιουργίας και η αντικαθεστωτική τέχνη αντιμετώπιζαν ακραία βία και λογοκρισία. Άνθρωποι διακινδύνευαν να φυλακιστούν και να δολοφονηθούν (για την τέχνη τους)… Δεν μπορούσαν ακόμη ούτε και να χρησιμοποιήσουν τα χρώματα της σημαίας στα έργα τους».

«Είμαστε ακόμα υπό κατοχή, ακόμα μας δολοφονούν, μας καταπιέζουν, μας σφαγιάζουν, ακόμα ζούμε κάτω από το Απαρτχάιντ. Το ότι υπάρχει μια κυβέρνηση Παλαιστινιακής Εθνικής Αρχής δεν σημαίνει ότι η κατάσταση έχει αλλάξει. Το ίδιο ισχύει για την Παλαιστίνη του 1948».

Αναγνωρίζοντας ότι το κίνημα για Μποϊκοτάζ, Απόσυρση επενδύσεων και Κυρώσεις (BDS) δεν θα «διαλύσει το Ισραήλ και τον σιωνισμό εν μία νυκτί» ο Nasser-Khouri υποστήριξε ότι: «Τουλάχιστον λέμε ότι είμαστε παρόντες και καταλαβαίνουμε. Δεν εγκρίνουμε την Παλαιστινιακή Αρχή ή το Ισραήλ ή τον σιωνισμό ή την PLO ή όποιον είναι συνένοχος και έχουμε ένα μέσο με το οποίο μπορούμε να πολεμήσουμε. Είναι μια μορφή αντίστασης που δεν πρέπει ποτέ να υπονομευτεί».

Για τον Nasser-Khouri ακόμη και αν το οικονομικό μποϊκοτάζ δεν κατάφερε να επιφέρει μια άμεση αλλαγή ήταν ένας σημαντικός τρόπος για τους Παλαιστίνιους να επιβεβαιώσουν την ίδια την ύπαρξή τους και την απόρριψη της ισραηλινής αποικιοκρατίας.

«Πρόκειται για μία αποδέσμευση, λέγοντας: αρνούμαι να συμμετέχω στην κατοχή».

«[Το μποϊκοτάζ] σημαίνει να αναγνωρίσω ότι δίνοντάς σου το ηθικό έρεισμα να αποδείξεις την ομαλότητα της κατάστασης, εγώ εγκρίνω αυτό που κάνεις. Και με τη μη συμμετοχή μας σε αυτό λέμε: όχι, αυτή δεν είναι μια φυσιολογική κατάσταση».

Άρθρο μεταφρασμένο από το Maan

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: