Ανάλυση: H Χαμάς αθόρυβα επιστρέφει στον Άξονα της Αντίστασης.

Πανό στην Πόλη της Γάζας ευχαριστεί το Ιράν για την υποστήριξή του στην παλαιστινιακή υπόθεση, μετά την ισραηλινή επίθεση του 2012. (αρχείο AFP)

 

Του Ράμζι Μπαρούντ*

Παρά τις επιτυχίες της στο αντάρτικο κατά των ισραηλινών στρατιωτικών εισβολών στη Γάζα, οι περιφερειακοί πολιτικοί ελιγμοί της Χαμάς τα τελευταία χρόνια δεν φέρνουν καρπούς.

Απομονωμένο από κοινού και από το Ισραήλ και από άλλα αραβικά κράτη, αβοήθητο και από την Παλαιστινιακή Αρχή του Μαχμούντ Αμπάς, το Κίνημα Ισλαμικής Αντίστασης [Χαμάς] αντιμετωπίζει για άλλη μια φορά δύσκολες επιλογές, και φαίνεται να επιλέγει μία επιφυλακτική επιστροφή στα παλιά, δηλαδή στο στρατόπεδο του Ιράν και της Χεζμπολάχ. Ο ελιγμός αυτή τη φορά είναι ιδιαίτερα ριψοκίνδυνος.

Οι υπόλοιπες επιλογές της Χαμάς, παρ’ όλ’ αυτά, είναι υπερβολικά περιορισμένες ή απλά δεν υπάρχουν. Το κίνημα αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις: τραγική οικονομία, κατεστραμμένες υποδομές, τα τούνελ της Ράφας κατεδαφισμένα, και ένας διαρκής ισραηλινός αποκλεισμός.

Η πρόοδος της περσινής συμφωνίας Χαμάς – Φατάχ, από την οποία προέκυψε ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης, υποτίθεται ότι ήταν προϋποθέσεις για άλλες αναμενόμενες κινήσεις, ανάμεσά τους και η αναμόρφωση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (Palestine Liberation Organization – PLO).

H κάποτε ελπιδοφόρα ώθηση για ενότητα διακόπηκε λόγω του εκτεταμένου πολέμου του Ισραήλ – του επονομαζόμενου «Επιχείρηση Προστατευμένη Παρυφή» (Operation Protective Edge) – λόγω του οποίου σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν χιλιάδες. Μετά τον πόλεμο, η ήδη απελπισμένη Γάζα, βρέθηκε στη χειρότερη κατάσταση που ήταν ποτέ.

Αντί να οριστούν ταχύτατα κυβερνητικές δομές στη Γάζα, και να διοχετευτούν χρήματα στην πολύπαθη Λωρίδα ώστε ν’ αρχίσει η διαδικασία ανοικοδόμησης αμέσως, η Κυβέρνηση στη Ραμάλα του Ράμι Χαμντάλα καθυστέρησε τα πάντα, κάτι το οποίο θα μπορούσε να έχει μόνο πολιτική αιτιολογία.

Χωρίς μία διέξοδο, όσο περιορισμένη κι αν ήταν αυτή, η Γάζα δεν θα μπορέσει να τα βγάλει πέρα για πολύ καιρό ακόμα.

Η προσπάθεια της Χαμάς να εμπλακεί η Αίγυπτος, ώστε μ’ έναν εναλλακτικό διακανονισμό να σπάσει ο αποκλεισμός, δεν απέδωσε καρπούς επίσης. Η Αίγυπτος κήρυξε τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση τον προηγούμενο Μάρτιο. Πιο πρόσφατα, το στρατιωτικό σκέλος της Χαμάς, Οι Ταξιαρχίες Izz al-Deen al-Qassam κηρύχθηκαν απαγορευμένες και κατηγορήθηκαν για «τρομοκρατία» από Αιγυπτιακό δικαστήριο.

Με τα τούνελ κατεστραμμένα και με μία «ουδέτερη ζώνη» επιβεβλημένη και ενισχυμένη γύρω από τη Λωρίδα της Γάζας από την αιγυπτιακή πλευρά των συνόρων, ο αποκλεισμός είναι τώρα πλήρης.

Κι όμως η Γάζα θα μπορούσε να επιβιώσει, παρ’ ότι ο ισραηλινός πόλεμος άφησε πίσω του χιλιάδες ξεσπιτωμένες οικογένειες, πάνω από 11.000 πληγωμένους και ανθρώπους βυθισμένους στη φτώχια.

Μία σύνοδος δωρητών στο Κάιρο τον προηγούμενο χρόνο δεσμεύτηκε να ξαναχτίσει τη Γάζα, αλλά μικρά ποσά παραδόθηκαν. Τα Ηνωμένα Έθνη και o Αραβικός Σύνδεσμος επαναλαμβάνουν τις εκκλήσεις τους για να πραγματοποιηθούν οι υποσχέσεις για βοήθεια. Αλλά ακόμα κι έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους επιμένουν τα λεφτά να μην παραδοθούν μέσω της Χαμάς.

Τι θα κάνει λοιπόν η Χαμάς;

Πριν από την επονομαζόμενη «Αραβική Άνοιξη» το 2011, η περιοχή είχε διαιρεθεί σε δύο πολιτικά στρατόπεδα. Ένα γνωστό ως «άξονας της αντίστασης» και ως το «απορριπτικό» στρατόπεδο. Περιλαμβάνει το Ιράν, τη Συρία, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς. Το άλλο είναι το στρατόπεδο των «μετριοπαθών» το οποίο αποτελείται από τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή. Το τελευταίο, συγκροτήθηκε για να αντισταθμίσει το πρώτο.

Τότε, η ρήξη σουνιτών– σιιτών υπήρχε, αλλά δεν ήταν καθόλου τόσο αισθητή όσο είναι σήμερα. Η ύπαρξη της Χαμάς, ως οργάνωσης σουνιτών, μέσα σε μια ευρεία συμμαχία σιιτών, και ο ξεκάθαρος προσδιορισμός του πολέμου ανάμεσα στις Η.Π.Α./Ισραήλ εναντίον του «άξονα της αντίστασης» καθιστούσε οποιαδήποτε θρησκευτική διαφορά, ασήμαντη.

Αρχικά, η Άνοιξη γέννησε μεγάλες προσδοκίες, πριν προξενήσει στην όλη περιοχή ένα μαζικό πλήγμα. Έφερε πόλεμο και άλλες αιματηρές συγκρούσεις, αλλά και πολιτική και θρησκευτική πόλωση χωρίς προηγούμενο.

Ο πόλεμος στη Συρία, φαινόταν σαν το καλύτερο σενάριο για διάφορες δυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α. και του Ισραήλ. Το Ιράν, η Ρωσία και οι Αραβικές χώρες, μπήκαν στη σύγκρουση, η κάθε πλευρά με διαφορετικούς στόχους. Με τη Χεζμπολάχ να συμμετέχει στις μάχες – στην οποία ήδη συμμετείχαν πολλές ομάδες που αποτελούνταν και από ντόπιους αλλά και από αλλοεθνείς – η πλευρά της σύγκρουσης που αφορά τη διαμάχη σουνιτών – σιιτών έγινε προφανής.

Καμία πλευρά δε θα επέτρεπε στη Χαμάς να λειτουργήσει έξω από τα αποκρουστικά σεχταριστικά πρότυπα έτσι κι αλλιώς. Από αυτήν, αναμενόταν να διαλέξει πλευρά, και σύντομα.

Στο μεταξύ, οι Παλαιστίνιοι παρέμειναν διαιρεμένοι παρά το ότι η ενότητά τους ήταν ό,τι πιο σημαντικό. Η Παλαιστινιακή Αρχή του Αμπάς παρέμεινε δεσμευμένη σε μια αόριστη συζήτηση για «ειρηνευτική διαδικασία», δίνοντας λίγη προσοχή στους χιλιάδες νεκρούς και λιμοκτονούντες Παλαιστίνιους πρόσφυγες στη Συρία.

Το ρισκάρισμα της Χαμάς δεν απέδωσε ούτε στο ελάχιστο. Περαιτέρω εξαθλιωμένη και απομονωμένη, η Χαμάς ζήτησε ανάπαυλα ενώνοντας τις δυνάμεις της με τη Φατάχ του Αμπάς, για να τελειώσει η διαίρεση και να αναζητήσει μια διέξοδο απ’ αυτό που αποδείχθηκε ένα ανέλπιδο μοντέλο.

Και τότε, το Ισραήλ επιτέθηκε στη Γάζα. Η συζήτηση στα μέσα ενημέρωσης επικεντρώθηκε στην αναπόδεικτη σύνδεση της Χαμάς με την απαγωγή και το φόνο των τριών εφήβων Ισραηλινών εποίκων. Αυτό ελάχιστη σχέση έχει με την αλήθεια. Με την έξοδο της Χαμάς από τον «άξονα της αντίστασης» και την απομόνωσή της από το «μετριοπαθές» αραβικό στρατόπεδο, το κίνημα βρέθηκε πιο αδυναμωμένο από ποτέ. Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου βρήκε μία ευκαιρία να επιφέρει ένα τελικό χτύπημα στη Χαμάς και επιτέθηκε στη Γάζα με ασύγκριτη κτηνωδία. Σκόπευε να διαλύσει τη Χαμάς πολιτικά πριν της καταφέρει μία ταπεινωτική ήττα σε στρατιωτικό επίπεδο.

Άποψη της συνοικίας Σετζάιγια μετά την ισραηλινή επίθεση του καλοκαιριού του 2014. (AFP/Marco Longari)

 

Η ολοκληρωτική καταστροφή των υποδομών της Γάζας δεν ήταν η συνήθης καθημερινή αναλγησία στην συμπεριφορά του απέναντι στους Παλαιστίνιους. Συνέβη για να καταστήσει σίγουρο ότι η Χαμάς δεν θα είχε την ευκαιρία να κυβερνήσει τη Γάζα μετά τον πόλεμο, και απλά θα κατέρρεε υπό το αδύνατο καθήκον να επανοικοδομήσει τη Λωρίδα, χωρίς βοήθεια, χωρίς τσιμέντο και χωρίς καμία απολύτως υλική σανίδα σωτήριας.

Οι Άραβες ήταν ήδη απορροφημένοι από τα δικά τους προβλήματα ή παρακολουθούσαν τη σοβαρή τιμωρία από το Ισραήλ με μια μίξη φόβου, διασκέδασης και προσδοκίας. Αυτοί που είχαν παρακινήσει τη Χαμάς να διαχωρήσει τη θέση της από το Ιράν, απέτυχαν να προχωρήσουν και να συμπληρώσουν το υπάρχον κενό σε όπλα, χρήματα και οποιαδήποτε άλλη υλική βοήθεια. Όχι μόνο πολλοί μέσα στη Χαμάς το είδαν αυτό σαν προδοσία, αλλά και άλλοι που ποτέ δεν είχαν συναινέσει στην απομάκρυνση από το Ιράν άρχισαν να πιέζουν το κίνημα να σκεφτεί ξανά τις πολιτικές του συμμαχίες.

Ιρανή συμμετέχει σε συγκέντρωση υποστήριξης των παλαιστινιακών αιτημάτων, στην Τεχεράνη την ημέρα της Αλ Κουντς (Ιεροσόλυμα), το 2012. (αρχειο AFP).

 

Μάλιστα, η διαδικασία της επανόρθωσης των δεσμών με το Ιράν κράτησε μήνες, και πολλά – έστω και αόριστα – σημάδια επαναπροσέγγισης ανάμεσα στο Ιράν και τη Χεζμπολάχ από τη μία και τη Χαμάς από την άλλη, επιβεβαίωναν ένα προβλέψιμο αποτέλεσμα.

Όταν ένα ισραηλινό πολεμικό ελικόπτερο χτύπησε ένα κονβόι αυτοκινήτων στην επαρχία της Συρίας, Κουνέιτρα, στις 18 Ιανουαρίου, σκοτώνοντας έξι μαχητές της Χεζμπολάχ μαζί μ’ έναν Ιρανό διοικητή, η Χαμάς έσπευσε να στείλει συλλυπητήρια. Το πιο αξιοσημείωτο απ’ αυτά τα μηνύματα προερχόταν από τον Μοχάμεντ Αλ Ντέιφ, τον αρχηγό των ΤαξιαρχιώνΑλ Κασάμ. O Ντέιφ καλούσε να στρέψουν τα όπλα τους σε μια κοινή μάχη εναντίον του Ισραήλ.

Κι άλλα πολιτικά μηνύματα έφτασαν, ένα από τον πρώην Πρωθυπουργό στην κυβέρνηση της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια. «Δηλώνουμε την απόλυτη συμπαράστασή μας στο Λίβανο και στη λιβανέζικη αντίσταση» είπε, καλώντας σε ενότητα, εναντίον του πρωταρχικού εχθρού της Ούμα [Ισλαμική Ούμα (=αραβική λέξη που σημαίνει κοινότητα/έθνος)]. Αυτό, προστέθηκε στην προτροπή του ηγέτη της Χαμάς, Χάλεντ Μεσάαλ, για ειρηνική αντίσταση στη Συρία, δείχνοντας ότι η πρόθεση της Χαμάς για επιστροφή στο ιρανικό στρατόπεδο, ήταν ζήτημα χρόνου.

Στην πραγματικότητα, αυτή η επιστροφή θα συμβεί πιο σύντομα μάλλον παρά πιο αργά, όπως υποδείχθηκε από τον Άχμεντ Γιούσεφ, τον στενότερο πρώην σύμβουλο του Χανίγια, και μέλος με επιρροή στο κίνημα. Είπε ότι καλό θα ήταν, ο Μεσάαλ να οδεύσει προς την Τεχεράνη σύντομα για να συναντήσει τους ανώτερους Ιρανούς ηγέτες.

Η πιθανή επιστροφή της Χαμάς στο Ιρανικό στρατόπεδο θα είναι μάλλον προσεκτική, μεθοδευμένη και ίσως με κάποιο κόστος. Υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε όλες τις πλευρές. Για κάποιους στη Χαμάς παρόλα αυτά, η επιστροφή είναι αναπόφευκτη.

Αλλά και το Ιράν και η Χεζμπολάχ, επίσης χρειάζονται τη Χαμάς, τουλάχιστον για να ξεφύγουν από την κυρίαρχη σεχταριστική ιδεολογία που μαστίζει την περιοχή. Η εικόνα του Ιράν και της Χεζμπολάχ, που κάποτε θεωρούνταν το προπύργιο της αντίστασης, είναι πρώτη φορά σε τέτοια χαμηλά επίπεδα.

Κάποιοι θα επιπλήξουν τη νέα στρατηγική της Χαμάς, άλλοι θα εξυμνήσουν την επιστροφή της στην κοινή λογική. Αλλά για τη Χαμάς και την Παλαιστινιακή αντίσταση στη Γάζα, δεν είναι παρά μόνο ζήτημα επιβίωσης.

Άρθρο μεταφρασμένο από το Maan. Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο είναι του συντάκτη και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα την πολιτική του πρακτορείο ειδήσεων Maan.

* Ο Ράμζι Μπαρούντ είναι διεθνής αρθρογράφος, συγγραφέας και ιδρυτής του PalestineChronicle.com. Το τελευταίο του βιβλίο είναι το My Father Was a Freedom Fighter: Gaza’s Untold Story. [Ο πατέρας μου ήταν μαχητής της Ελευθερίας: η ανείπωτη ιστορία της Γάζας].

Το άρθρο δημοσιεύεται στην κατηγορία «Αναλύσεις-απόψεις». Τα κείμενα στην κατηγορία «Αναλύσεις – απόψεις» του ιστολογίου του Συλλόγου Ιντιφάντα, δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκην το Σύλλογο ή το σύνολο των μελών του.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: